پژوهشكده تحقيقات اسلامى
240
زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى)
روح وقتى بزرگ بود ، انسان خود گرسنگى تحمّل مىكند و غذايش را به نيازمند مىبخشد ؛ چنان كه اهل بيت ( ع ) چنين كردند . و قرآن كريم در وصف آنان فرمود : « و يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكيناً وَ يَتيماً وَ اسيراً . . . » « 1 » و براى نجات بشريت از تباهىها و ستم جبّاران جانش را فدا مىكند و آرزو مىكند در راه هدفهاى الهى و هدفهاى بزرگ خودش كشته شود . استعداد عاطفى در انسان ، با تضعيف خودخواهى و سوق دادن انسان به سوى كمالات موجب رشد فضايل در انسان مىشود . اين فضايل ، شامل كليهء كمالاتى است كه براساس ديگر خواهى در انسان به وجود مىآيد ، از قبيل محبّت و دوستى ، ايثار و فداكارى ، عفو و گذشت ، بذل و بخشش ، تعاون و همكارى و بهطور كلّى تقدّم غير بر خود . انبياء و اولياى الهى از اين نظر برترين انسانهاى عصر خويش بودهاند و اساساً يكى از عوامل موفّقيت آنان در پيشبرد اهداف الهى خودشان ، برخوردارى از عاطفه انسانى قوىّ بوده است . در تعاليم اسلام خدمت به مردم و توجّه به اخلاق اجتماعى بهعنوان عواملى كه در تعالى و تكامل روحى انسان نقش ايفا مىكند تلقّى شده است و تفكيك بُعد اجتماعى اسلام از بُعد روحانى و نفسانى آن ممكن نيست . از اين رو رعايت آداب زندگى و ايثار و فداكارى براى خلق خدا از ويژگىهاى يك مسلمان واقعى و از وسايل تعالى و تزكيه روح انسان و جامعه اسلامى شمرده مىشود . به عبارت ديگر اخلاق اجتماعى اسلام ، داراى دو بُعد است : بُعد معنوى و بُعد اجتماعى ؛ مثلًا وقتى يك مسلمان به ديگران احترام مىگذارد دو كار هم زمان انجام مىپذيرد ، ضمن احترام به ديگران كه در تأمين سلامت اجتماع مؤثر است روح خود را نيز از كبر و غرور صيقل مىدهد . مطلب ديگر اينكه رعايت اخلاق اجتماعى اسلام و داشتن عاطفه قوىّ ، موجب محبوبيّت شخص بين مردم خواهد شد .
--> ( 1 ) - دهر ( 76 ) ، آيه 8 - 9 . و [ آنان ] غذاى خود را با اينكه به آن علاقه ( نياز ) دارند ، به مسكين و يتيم و اسير مىدهند .